( 1 )અરીઠા :
ઝાડ અલ્પ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે . સર્પ વિષ , સોમલ , વચ્છનાગ , અફીણ , મોરથથં વગેરેની ઝેરી અસરને દૂર કરવા ઉપયોગી બને છે .. → તેનો ઉપયોગ માથ ધોવા , શરીર ધોવા , ઘરેણા સાફ કરવા લોકો વાપરે છે .
( 2 ) અશ્વગંધા : ( Withania Somnifera )
છોડ થાય છે . 3 ક્ષય , નબળાઈ , ગાંઠ વગેરે રોગોમાં ઉપયોગી . → મુત્રલ ઔષધ છે . → ડાયાબીટીસ , લોહીના નીચા દબાણમાં , શક્તિવર્ધક તરીકે ઉપયોગી .
( 3 )આદૂ : ( Zingiber Officincele )
છોડ બે ફૂટ ઊંચો થાય છે . આદૂને સૂકવી છોલીને સૂંઠ તૈયાર થાય છે . બંગાળ , ચેન્નાઈ , જમૈકાબેટ , ધ્રાંગધ્રા વગેરે સ્થળોથી સૂંઠ આવે છે . ખોરાકના પાચનમાં અજીર્ણમાં , વાયુના વિકારોમાં , અમૃતતૂલ્ય કામ છે . આહૂની ખેતી થાય છે .
( 4 ) આંબળા : ( Embelica Officinalis )
> ઝાડ ( વૃક્ષ ) થાય છે . 4 દિવાળી ( કારતક ) માં ફળ આવે , પોષ – મહિના સુધી બજારમાં ફળ પણ મળે છે . તેને ધાત્રી પણ કહે છે . 0 ચ્યવનપ્રાશ બનાવવા ઉપયોગી છે . → ત્રિફળા ( હરડે + બહેડા + આંબળા ) માં આંબળા વપરાય છે .
( 5 ) આમલી : ( Tamrindus Indica )
તેનું ઝાડ ( વૃક્ષ ) થાય છે . O વધારે ઝાડામાં ચોખાના ઓસામણ સાથે આંબલીનું પાણી અપાય છે . ➡ અવાજનું પ્રદૂષણ અટકાવે છે .
( 6 ) મીંઢી આવળ : ( Gassia Italica )
→ > તેના વેલા જમીન પર પથરાય છે . ➡ વિરેહાન ( ઝાડા કરાવવા ) માટે તેના પાનને રાતે પલાળીને સવારે ગાળી કે ઉકાળો કરીને પીવો .
( 7 ) એરંડો : ( Ricinus Communis )
છોડ થાય છે . દિવેલા ઝાડો સાફ લાવવા માટે ઉપયોગી . અનાજને દિવેલાથી મેળવી રાખવાથી બગડતું નથી .
( 8 ) કરિયાતું લીલુ : ( Andrographis Paniculata )
છોડ હોય . → O ડાયાબીટીસના દર્દીમાં , તાવનાશક , કૃમિનાશક જવર , તાવમાં ઉપયોગી છે .
( 9 ) કાજુ : Anacardium Occidentale ) ડુંગરાઓમાં ઝાડ થાય છે . → → તેનું ફળ ઉપયોગી છે . તે ધાતુ પુષ્ટીકર , બળ આપનાર , રૂચિકર , બુદ્ધિવર્ધક છે . કાજુની ભારતમાંથી નિકાસ થાય છે .
( 10 ) કાળી જીરી : ( Gentratherum Anthelminticum )
તેનો છોડ થાય છે . 3 બીજ કૃમિનાશક છે . → ડાયાબીટીસ ( મધુપ્રમેહ ) માં ઉપયોગી છે .
( 11 ) કોકમ ( Garcinia Indica )
તેનું વૃક્ષ થાય છે . → તેના ફળમાંથી નીકળતું તેલ માલિશ માટે ઉપયોગી છે . રાજપીપળાના વનસ્પતિ ઉદ્યાનમાં તેના વૃક્ષ જોવા મળે છે . સૌંદર્ય પ્રસાધનો બનાવવા તેનો તેલનો ઉપયોગ થાય છે .
( 12 ) ગળો ( Tinospora Cordifolia ) :
અમૃતા બીજુ નામ છે . તેનો વેલો થાય છે . 4 કડવા લીમડાની ગળો ઉત્તમ છે . 4 ડાયાબીટીસ ( મીઠી પેશાબ ) માં ઉપયોગી છે .
( 13 ) ગુગળ : ( Commiphora Wightii )
→ ઝાડ થાય .
→ ગુગળના ધૂપથી હવાના જંતુઓ મરી થઈ હવા શુદ્ધ થાય છે .
( 14 ) ગોખરૂ : ( Pedalian murex )
- જાતિ : બોડા ગોખરું
વેલા ગોખરું છે ઉરમા ગોખરાનો છોડ થાય છે . ફળ પર ત્રણ બાજુ કાંટા હોય છે .
ગોખરૂ શકિતવર્ધક , પેશાબના રોગોમાં , પથરીના રોગમાં ઉપયોગી છે .
( 15 ) જામફળ : ( Psidium Guajaya )
વૃક્ષ થાય છે .
ભાંગના નશામાં જામફળ ખવડાવવાથી તેનો નશો ઉત્તરે છે . હરસ – મસાના દર્દીને પાકા જામફળના નાગકેશરનું ચૂર્ણ મેળવી આખી રાત ચાંદનીમાં રાંખી સવારે ખવડાવવાથી મટે છે .
( 16 ) જેઠીમધ : ( Glycyrrhiza Gabra )
છોડ થાય છે . આ છોડના મૂળિયાને જેઠીમધ કહેવામાં આવે છે . રકતસ્ત્રાવમાં શ્રેષ્ઠ છે . → 3 તે ખરેખર મૂળ નહિ પરંતુ જમીનની અંદર વિકાસ પામતા પ્રકાંડ છે .
( 17 ) તુલસી : છોડ
ખોરાકને સ્વાદિષ્ટ અને તુલસીથી આજુબાજુમાં રોગ ઉત્પન્ન કરનારા જીવાણુઓ મરી જાય છે . હવાને શુદ્ધ કરનારી છે . તાવ , આળસ , સુસ્તી , અસચિ , બળતરા વગેરે મટે છે .
( 18 )દાડમ છોડ – ક્ષુપ "
મૂળ કમળામાં અને ત્વચામાં તે બળતરા અને તરસ મટાડે છે તે જઠરાગ્નિ વધારે છે . વધારે પડતા ઝાડા થયા હોય ત્યારે દાડમનો ઉપયોગ ફાદાકારક નીવડે છે . બાળકોની ખાંસીના તેના છોડને ઘસીને પાવાથી લાભ થાય છે .
( 19 ) દેશી બાવળ :
વૃક્ષ છે . મુખ્યત્વે બાવળનું દાતણ દાંતને સાફ તથા મજબુત કરે છે
( 20 ) ઈસબગુલ :
ઈસબગુલ તેના બીજ અને ભુસા માટે વિશ્વ વિખ્યાત છે . તેના બીજ અને ભુસાનો કબજીયાત , પેટના વિકારોમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે . તેના બીજના તેમાલ કોલેસ્ટ્રોલ ઓછા કરવાના ગુણો ધરાવે છે .
( 21 ) હળદર :
છોડ વાગેલા ઘા ઉપર વહેલું લોહી બંધ કરવા હળદરનો ઉપયોગ કરી શકાય . મૂત્રમાર્ગના બધા દર્દો પર હળદર સારુ કામ કરે છે . 4 હળદર સોજા પર મુખ્યત્વે સારુ કામ કરે છે . 3 હળદર એ સલ્ફાડ્રગ જેવું કામ પૂરું પાડે છે .
( 22 ) હરડે : વૃક્ષ
➡ લાંબી વજનદાર પાણીમાં ડૂબવાવાળી 2 થી વધારે તોલા વજનવાળી ૨ ડે શ્રેષ્ઠ છે . જેમ વધારે વજન તેમ કિંમતી મનાય છે . O હરડેને માતા તુલ્ય કહી છે . હરડેનો ખાસ ઉપયોગ વિરેચન –– ઝાડો શાફ લાવવા માટે છે . આંતરડાને બળવાન બનાવે છે .
( 23 ) કુંવાર પાંઠુ :
➡ દાઝયા પર લગાડવામાં તથા ચામડીના રોગોમાં મુખ્ય ઉપયોગ થાય છે સૌંદર્ય પ્રસાધનો બનાવવામાં વપરાય છે .
( 24 ) લીમડો
વૃક્ષ ચામડીના રોગોમાં લીમડાના પાન પાણીમાં ઉકાળીને પાણીથી નવડામાં આવે છે . તેના બીજનું તેલ કૃમિનાશક છે . જે ચામડીના રોગોમાં વપરાય છે . મુખ્ય ઉપયોગ ઃ ચામડીના રોગમાં.
( 25 ) લીંડીપીપર :
છોડ સ્ત્રીના કમરના દુઃખાવા માટે ગેસની તકલીફમાં અને આફરાવમાં વપરાય છે . જૂની ખાંસીમાં લીંડીપીપર અને મધ અકસીર દવા છે .
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें