શ્યામજી કૃષ્ણ વર્મા :- Shyamji Krishna Varma
ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લાના માંડવીના વતની હતા . તેમણે ઇંગ્લૅન્ડમાં ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિ શરૂ કરી હતી . તેમણે લંડનમાં ‘ ઇન્ડિયન હોમરૂલ સોસાયટી ' ની સ્થાપના કરી ( ઈ.સ. 1905 ) . આ સોસાયટીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ભારત માટે સ્વશાસન પ્રાપ્ત કરવાનો હતો . સંસ્થાના પ્રચાર માટે તેમણે ‘ ઇન્ડિયન સોશિયોલૉજિસ્ટ ' નામનું સામયિક શરૂ કર્યું . તેમણે ‘ ઇન્ડિયન હાઉસ'ની સ્થાપના કરી . મદનલાલ ધીંગરા , વિનાયક સાવરકર અને લાલા હરદયાલ લંડન જઈ શ્યામજી કૃષ્ણ વર્માની સાથે જોડાયા . મદનલાલ ધીંગરા અને વિનાયક સાવરકરની પ્રવૃત્તિની માહિતી આપણે આગળ જોઈ ગયા છીએ . લંડનમાં રહેવાનું સલામતીભર્યું ન લાગતાં શ્યામજી પૅરિસ ગયા . થોડા સમય પછી ( જિનિવા , સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ ) ગયા જ્યાં તેમનું ( ઈ.સ. 1930 ) અવસાન થયું . તેમનાં પત્ની ભાનુમતી પણ ત્યાં જ ( ઑગસ્ટ , 1933 ) મૃત્યુ પામ્યાં .
મૅડમ કામા :-Madam Kama
મૂળ ગુજરાત - નવસારીનાં હતાં . તેઓ મુંબઈ નિવાસી ( પારસી સુધારક ) સોરાબજી ફરામજી પટેલની પુત્રી અને રુસ્તમ કામાનાં પત્ની હતાં . પાછળથી મૅડમ ભિખાઈજી રુસ્તમ કામા ( ઈ.સ. 1902 ) યુરોપ આવ્યાં . તેઓ પૅરિસમાં ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિ સાથે સંકળાયાં . તેમણે ( ઈ.સ. 1907 ) જર્મનીના સ્ટુઅર્ટગાર્ડ શહેરમાં યોજાયેલી આંતરરાષ્ટ્રીય સમાજવાદી પરિષદમાં ભારતનો પહેલો ધ્વજ ફરકાવ્યો . તેમણે ( 20 મી ફેબ્રુઆરી , 1909 ) લંડન ઇન્ડિયન સોસાયટીની મીટિંગમાં પ્રવચન કરતાં એ રેશમી ધ્વજ શ્રોતાઓ સમક્ષ રજૂ પણ કર્યો હતો . એમાં સ્વદેશી અને ‘ વંદે માતરમ્ ’ એમ બે શબ્દો લખેલા હતા .
સરદારસિંહ રાણા :- Sardar Singh Rana
ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્રના લીંબડી પાસેના કંથારિયા ગામના વતની હતા . તેઓ શાહી કુટુંબના અને લીંબડી રાજ્યના હકદાર હોવા છતાંય લગભગ સ્વાતંત્ર્ય - પ્રાપ્તિ સુધી પૅરિસ અને લંડનમાં રહીને ભારતની આઝાદી માટેની પ્રવૃત્તિઓમાં સંલગ્ન રહ્યા . એમની આ બ્રિટિશ સરકાર વિરોધી પ્રવૃત્તિઓથી અકળાઈને કાઠિયાવાડના ગવર્નરના એજન્ટે બ્રિટિશ સરકારની સહમતીથી જાહેરનામું બહાર પાડીને ( ઑકટોબર , 1911 ) રાણાના બધા રાજકીય હક્ક છીનવી લીધા હતા અને બીજા હુકમ દ્વારા ( મે , 1912 ) એમની લીંબડી રાજ્યની તમામ મિલકતો સરકારે જપ્ત કરી લીધી હતી . જોકે આ જપ્તીના હુકમનો અમલ એમના પિતા રેવાજી રતનસિંહ રાણાના અવસાન પછી કરવાનો હતો .
टिप्पणियाँ
एक टिप्पणी भेजें